`Een horend kind bij dove ouders, ik heb er nooit zorgen over`

01-01-2003 algemeen

Soms gaat het anders Suzanne Davina en haar man Marten zijn doof. Ze hebben een zoontje Floris dat gewoon kan horen. Floris is net een jaar geworden en `brabbelt` inmiddels in gebarentaal.

Toen ik met Floris op het consultatiebureau kwam voor de gehoortest, was de arts helemaal opgelucht toen bleek dat hij kon horen. Ik niet, ik heb altijd al geweten dat hij gewoon kon horen. Tijdens de zwangerschap al, dat voelde ik. Daarbij had ik ook helemaal niet meer kans op een doof kind dan iemand anders. Marten en ik zijn allebei door geworden door een hersenvliesontsteking. Marten toen hij één was en ik op mijn vierde. We hebben dus helemaal geen genetische aanleg.

Marten heeft twee zoons uit een vorige relatie, een tweeling Martijn en Jurriaan van acht. Zij kunnen gewoon horen, dus we hadden ervaring. Ik heb me dan ook nooit zorgen gemaakt over hoe dat moest, een horend kind bij twee dove ouders. Wat we bijvoorbeeld door Martijn en Jurriaan hebben geleerd, is dat we Floris de gebarentaal aan moesten bieden. Toen de tweeling twee was, kenden ze nog geen gebarentaal. Ze spraken gewoon tegen hun vader en voor Marten was dat heel vervelend, want hij verstond ze soms niet. Marten en ik kunnen allebei goed liplezen, maar toch blijft het af en toe gissen. Vaak weet je zo`n zeventig tot tachting procent van een gesproken zin zeker, de rest gok je erbij. Op een keer was de tweeling bij ons en omdat ze bijna jarig waren, vroeg ik wat ze op hun verjaardag wilden eten. `Soesjes,` zeiden ze, maar ik verstond ze niet. Ik heb alles opgenoemd wat mogelijk kon zijn en op een gegeven moment barstten ze in tranen uit van frustratie. Op dat moment besefte ik dat ik niet de gesproken taal aan moest bieden, maar mijn moedertaal. Dat idee werd later bevestigd tijdens mijn opleiding tot leraar tweedegraads Nederlandse Gebarentaal. Je moet als ouder de taal aanbieden waarin jij je thuis voelt, dan verloopt de communicatie een stuk makkelijker.

Al vanaf z`n geboorte communiceer ik in gebarentaal met Floris. Hij is net een jaar geworden en `brabbelt` nu ook in gebarentaal. Lamp was zijn eerste gebaar, een gemakkelijk gebaar om te maken. Bij bijvoorbeeld het woord boom, wat vaak een van de van de eerste woordjes is van horende kinderen, moet je je hand iets draaien en bewegen en dat vraagt om een ontwikkelde motoriek. Gebarentaal is makkelijker te leren dan spreektaal, omdat het visueel is. In Amerika is een school waar kleine kinderen eerst gebarentaal leren. Daarna komt de spreektaalontwikkeling twee keer zo snel op gang. Naast de gebarentaal krijgt Floris ook veel aanbod van spreektaal. Op de crèche wordt gewoon met hem gesproken en mijn ouders komen ook veel langs. Vreemd genoeg praten Martijn en Jurriaan meestal in gebarentaal met hem.

Het eerste wat mensen altijd aan me vragen, is: `Hoe moet dat nou als hij huilt?` Heel simpel. Marten en ik hebben allebei een trilontvanger voor signalen in huis. De babyfoon staat altijd aan, dus als Floris begint te huilen, gaat mijn pieper trillen. Ook de deurbel is op de triller aangesloten, net als de telefoon, de fax en het alarm. Ieder signaal geeft een andere trilling en er gaat ook een lampje branden bij het betreffende signaal. Daarnaast kan ik het natuurlijk ook gewoon zien als hij huilt. Floris is altijd bij me in de burt. Als ik naar een andere kamer ga, neem ik hem met me mee. Of ik zet hem even in de box, zodat ik weet dat hij veilig is. `s Nachts slaapt hij bij ons in bed en dan leg ik de triller onder mijn kussen, zodat ik het kan voelen. Maar nu hij wat groter is, tikt hij me gewoon wakker als er iets is.

Je zou denken dat het altijd heel stil is bij ons in huis, maar dat is niet zo. Als ik in de keuken ben en Marten wil vanuit de huiskamer mijn aandacht trekken, stampt hij op de grond. Dan voel ik hem. En Floris maakt natuurlijk een hoop lawaai. Hij heeft een pianootje waar hij heel hard op slaat. Op dat soort momenten ben ik wel blij dat ik het niet hoor. Wat niet betekent dat we geen grenzen hebben hoor. Wij voelen de trillingen, dus we merken het meteen als de tv of stereo-installatie te hard aan staat. De meeste mensen reageren positief op ons. Als wij met z`n vijven in een restaurant zitten te gebaren, kijken de mensen aan de tafeltjes naast ons constant naar ons. Ze vinden het schattig en lachen ons toe. Dat gebeurt helemaal als ik samen met Floris in de dierentuin ben. Dan wijs ik naar de dieren en benoem ze in gebarentaal en dan doet hij mij na. Prachtig vinden ze dat. Maar er zijn ook minder leuke reacties. Mensen die in de rij van de Albert Heijn vragen of hij wel kan horen en als ik dan `ja` zeg, zeggen: `Oh, gelukkig, stel je eens voor…` Alsof dove mensen zielig zijn! En ik word er een beetje moe van dat mensen zich altijd zorgen maken over zijn taalontwikkeling. Waarom? Hij wordt gewoon tweetalig opgevoed. Het gaat misschien iets langzamer, maar uiteindelijk zal de gebarentaal hem alleen maar ondersteunen in de gesproken taal.

In ons werk, Marten is tandartsen ik doceer gebarentaal, hebben we met horende mensen te maken, maar privé leven we in een dovenwereld. Onze vrienden zijn doof, we hebben een dove oppas en een dove werkster. Zelfs onze klusjesman is doof. Thuis spreken we altijd de gebarentaal. Als Martijn en Jurriaan samen zijn, praten ze gewoon met elkaar, maar zodra we aan tafel gaan om te eten of een spelletje te doen, gebaren we allemaal. Dat moet ook wel, anders zouden Marten en ik steeds het onderspit delven. Ik voel me niet gehandicapt, het is vaak de omgeving die me gehandicapt maakt. Zo kan ik me soms wel eens buitengesloten voelen door de andere moeders op de crèche. Zeker na een vakantietijd staan ze zo druk met elkaar te praten dat ik het niet meer kan volgen. Terwijl ik ook graag ervaringen uit zou wisselen. Dat was ook precies de reden dat ik niet op zwangerschapsgym ben gegaan. Het is voor mij gewoon niet leuk om onder een groep horenden te zijn. Maar ik wilde destijds wel iets doen. We zaten midden in de verbouwing, ik was aan het afstuderen en werkte al; er was helemaal geen tijd en ruimte om met de baby bezig te zijn. Gelukkig vonden we een haptonoom en zo werd de aandacht weer even op ons gericht. Na de bevalling ben ik wel op babygym gegaan en nam ik gewoon iedere keer een tolk mee. Zo kon ik na afloop toch met de andere moeders mee theedrinken en praten over dat nieuwe wonder in mijn leven.

Als hij maar gezond is, dacht ik tijdens de zwangerschap. Het maakte me echt niet uit of hijzou kunnen horen of niet. Maar voor Floris ben ik blij dat hij hoort. De wereld is horend en het is toch een stuk makkelijker om je daarin te begeven als je gewoon kunt horen. Ik heb zelf heel lang geleefd in de horende wereld. Altijd maar aanpassen, altijd op m`n tenen lopen. Mijn ouders hebben me de dovenwereld ingeduwd en daar vond ik mezelf weer terug. In de horende wereld was ik alleen maar bezig met liplezen en dat is ontzettend intensief. Omdat ik geen intonatie hoor, is mimiek ontzettend belangrijk, maar daar doen de meeste horende mensen nauwelijks aan. Dove mensen wel. Als je die ziet praten, spreekt hun hele gezicht mee. Hun hele lijf. De dovenwereld is echt een heel andere cultuur en dat komt door die taal. Gebarentaal is visueel, daardoor ga je ook visueel denken. Horende mensen hebben dat gedachtegoed niet. In de gesproken taal verwoord je gedachten één voor één. Gebarentaal is als een film, waardoor je dingen veel sneller en levendiger kunt omschrijven dan met woorden. Als Jurriaan en Martijn langskomen willen ze altijd dat ik een verhaaltje voorlees uit het sprookjesboek. Door de gebarentaal en mimiek die daarbij hoort, komen ze meteen in de sprookjeswereld. Doven zijn ook veel lichamelijker, raken mensen sneller aan. Het is heel normaal om elkaar aan te tikken als je de aandacht wilt trekken. En we kijken elkaar altijd aan. Horenden praten vaak zonder elkaar aan te kijken. Dat hoeft ook niet, omdat ze elkaar toch wel horen. Bij ons betekent luisteren kijken; zonder oogcontact wordt gebarentaal niet `gehoord`. Jurriaan en Martijn zijn ook gewend je altijd aan te kijken als je praat. Toen ze voor het eerst naar de basisschool gingen, moest de juf daar even aan wennen. Twee van die kindjes die haar met grote ogen aan zaten te staren. Floris groeit op in twee culturen. Omdat wij doof zijn en de gebarentaal met hem spreken, zal hij zich kunnen identificeren met de dovencultuur en omdat hij zelf hoort, zal hij zich ook identificeren met de horende cultuur. Omdat hij al vanaf zijn geboorte in twee culturen leeft, verwacht ik dat die integratie makkelijker zal verlopen dan bij mij. Ik ben niet bang dat hij iets tekot komt; hij krijgt juist het beste uit twee culturen en dat zal hem als mens alleen maar rijker maken."

Bron: Ouders van nu. Januari 2003


Reacties

Er zijn nog geen reacties Reageer

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Gerelateerde artikelen

Doof.nl maakt gebruik van cookies.

We gebruiken noodzakelijke cookies om onze website goed te laten werken.

Met jouw toestemming plaatsen wij statistische cookies die worden gebruikt om de website te testen en te verbeteren. De gegevens die we verzamelen zijn altijd anoniem.

Als je marketingcookies accepteert, wordt bij het afspelen van video's die wij via YouTube op onze site plaatsen informatie over jouw gebruik van onze site gedeeld met YouTube, voor social media, adverteren en analyse.

Lees meer

Noodzakelijke cookies helpen een website bruikbaarder te maken, door basisfuncties als paginanavigatie en toegang tot beveiligde gedeelten van de website mogelijk te maken. Zonder deze cookies kan de website niet naar behoren werken.

Lees meer

Statistische cookies helpen eigenaren van websites begrijpen hoe bezoekers hun website gebruiken, door anoniem gegevens te verzamelen en te rapporteren.

Lees meer

Onze website maakt zelf geen gebruik van marketingcookies. Bij het afspelen van video's die wij via YouTube op onze site plaatsen, worden wel marketingcookies geinstalleerd. Je kunt deze marketingcookies uitzetten, maar dan kun je de video's mogelijk niet meer afspelen.