Examen 2003, De taalachterstand van doven

26-05-2003 algemeen

Het lijkt misschien niet zo problematisch om als dove examen te doen. De examens zijn immers schriftelijk en dus gaat het om lezen en schrijven. Schijn bedriegt. Doven hebben juist een grote taalachterstand. Jansje Mekelenkamp (17) en Lisa Mendes (18) merken dat vooral tijdens hun examens.

De moedertaal van doven is gebarentaal. Nederlands is de tweede taal die zij leren. Juist omdat zij anderen niet horen praten, pikken zij geen begrippen op. Dat betekent dat zij alles aangeleerd moeten krijgen. Alle begrippen, alle spreekwoorden en gezegden. En dat merk je als je als dove examen doet. Vooral bij Nederlands.

Jansje Mekelenkamp (17) uit Zoetermeer deed dit examen afgelopen week als een van de laatsten op het voorbereidend beroepsonderwijs (vbo), de voorganger nog van het vmbo. “Schrijfvaardigheid lukte wel, maar leesvaardigheid was moeilijk. Ik weet niet of ik alles goed heb begrepen”, gebaart ze naar Leen van den Berg. Hij is groepsdocent vmbo bij het Zoetermeerse doveninstituut Effatha. Of, zoals hij het noemt: een instituut voor `communicatief gehandicapten`. Want, op Effatha zitten niet alleen doven, maar ook slechthorenden, horenden met spraakmoeilijkheden en doven met meervoudige handicaps.

Leen geeft reguliere vakken zoals ook horenden die op het vmbo krijgen: Nederlands, maatschappijleer, Engels, geschiedenis, aardrijkskunde, levensbeschouwing. Alleen doet hij dat met behulp van gebarentaal en liplezen. En wat extra beeldmateriaal, zoals video. Hij geeft onder anderen les aan Jansje en aan Lisa Mendes (18) uit Epe, die doordeweeks in een internaatsgebouw van Effatha huist. Zij zijn allebei sinds hun geboorte helemaal doof en deden donderdag examen in gezondheidskunde. Op de vraag hoe dat ging, steekt Jansje haar duim omhoog. “Makkelijk. Ik denk dat ik het goed heb gedaan. Ik heb veel tijd besteed aan leren. En ik heb wel wat gehad aan de samenvatting van onze docent”, zegt zij via gebarentaal.

Beide meiden kregen een jaar langer les, maar krijgen gewoon hetzelfde examen als horenden op dit onderwijstype. Ze mogen er wel een half uurtje langer over doen, dus in totaal 2,5 uur. Maar dat hadden Lisa en Jansje gisteren niet nodig. Ze waren allebei al na een uurtje klaar. Omdat ze het zo`n leuk vak vinden. “Dit is het vak waarmee ik later wil doorleren. Ik wil met mensen werken”, legt Jansje uit.

Stage
Jansje heeft stage gelopen in een bejaardenhuis voor doven, bij een kapper en in een peuterspeelzaal. Ze denkt in die hoek wel een baan te kunnen vinden. “Toen ik bij het bejaardenhuis wegging, moesten sommige ouderen zelfs huilen. Daarom wil ik graag doorleren om oude mensen of gehandicapten te helpen.” Jansje had dan ook geen moeite met de examenvragen over ouder worden. De vragen gingen over puberteit, ouderdom en de overgang bij vrouwen. “En over geslachtsziekten, aids en seksualiteit”, zegt Lisa. De meiden moesten onder meer antwoord geven op de vraag of een spiraaltje een voorbehoedmiddel is en of douchen goed is voor de bloedsomloop. Ook moesten ze het verschil uitleggen tussen pensioen en AOW. Lisa: “Ik vond gezondheidskunde wel wat moeilijk, omdat er wat vreemde woorden in het examen stonden.”

Lisa gebaart een `u` en een `s`, maar komt er niet uit. Ze schrijft het op. `Oestrogeen`. Voor haar vervolgopleiding heeft Jansje straks vijf uur per dag een tolk nodig, maar dat is niet haalbaar. Ze zal veel zelf moeten lezen en aantekeningen moeten kopieren of overschrijven. Lisa verwacht bij de kappersopleiding die zij bij Hairpoint in Den Haag wil doen maar twee uur per dag een tolk nodig te hebben. “Ik krijg daar veel praktijklessen. Ik heb daar pas nog stage gelopen bij Hairpoint. Veel mensen kennen mij daar al een beetje. Meestal begrijpt de klant mij wel. Het is in ieder geval nooit mislukt, ik heb nooit een klacht gehad. Liplezen doe ik via de spiegeI. En als ik het niet begrijp, vraag ik het nog een keer. Ik schaam mij niet voor mijn doofheid.”

Bron: Haagsche Courant


Reacties

Er zijn nog geen reacties Reageer

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Gerelateerde artikelen