Spraak kun je afzien! Oefenen doe je zo

21-03-2021

Wanneer je slechthorend bent, zijn er verschillende manieren die kunnen helpen beter te verstaan. Een van die dingen is het oefenen met spraakafzien. Voordat ik slechthorend werd had ik hier nog nooit van gehoord. Spraakafzien houdt in dat je ziet wat iemand zegt. Spraakafzien doe je niet alleen door te kijken naar de lippen, maar ook door te letten op de omgeving en op lichaamstaal.

Er zijn verschillende manieren waarop je dit kunt oefenen. Er bestaan trainingen, er is een website of een logopedist die individueel ondersteuning kan bieden. Het kan enorm helpen in de communicatie. Niet alleen voor de slechthorenden of plotsdoven, maar ook voor de omgeving!

Voorheen werd gesproken over liplezen, maar spraakafzien is dus veel meer dan dat. Er zijn een hoop klanken te onderscheiden, ongeveer een kwart van het totale aantal klanken. Sommige woorden zijn lastiger af te zien omdat deze klanken achter in de keel worden gemaakt. Zoals de K en de G. Andere klanken die je wél kunt zien, kun je niet onderscheiden, omdat de mond er hetzelfde uitziet bij die klanken. Woorden zoals maart, baard en paard hebben context nodig om te kunnen zien welke van de drie iemand bedoelt.

Spraakafzien is dus zien wat iemand zegt door informatie te halen uit:

  • Mondbeelden (“liplezen”)

Bijvoorbeeld: ik zie de lippen veel op elkaar gaan, er zitten dus veel lipklanken (b, p, m)  in het woord.

  • Onderwerp

Bijvoorbeeld: Zij heeft het over de kinderen, dan zal zij nu wel slecht slapen bedoelen.

  • Lichaamstaal (mimiek, houding, natuurlijke gebaren)

Bijvoorbeeld:  Zij kijkt blij, de kinderen hebben vannacht dus doorgeslapen. 

Of: Haar telefoon gaat, ze wijst naar haar telefoon.

  • Situatie/context

Bijvoorbeeld: De ober komt naar mij toe, ik zit in een restaurant, hij vraagt wat ik wil drinken.

Wanneer je altijd goed gehoord hebt, ben je het niet gewend om informatie te halen uit wat je ziet. Hetgeen je hoorde was vaak voldoende. Wanneer dit verandert, zoals bij mij het geval was, worden bovenstaande punten nog belangrijker. Het is goed om je ervan bewust te zijn dat je ook informatie kunt halen uit wat je ziet en niet alleen uit gesproken taal. Dit vraagt uiteraard een omschakeling, niet alleen van jou, maar ook vanuit de omgeving. Een gesprek voer je immers niet alleen! Hierbij nog onderstaande tips!

Wat kan de ander doen?

  • Start met het onderwerp!
  • Blijf bij het onderwerp. Verander je, geef dit dan aan.
  • Spreek langzamer wanneer de ander het niet goed verstaan heeft. (Niet harder!)
  • Houd jouw gezicht vrij. Dus geen handen voor de mond houden.
  • Wees zichtbaar! Spreek dus met jouw gezicht naar de ander toe, kijk of de ander jou ziet, en probeer het spreken vanuit een andere ruimte te vermijden.
  • Neem pauzes.

Wat kun jij doen?

  • Zie je de ander goed? Wanneer het licht goed is kun je iemands gezicht beter zien. Het helpt wanneer jij zelf met jouw rug naar het raam of het licht toe zit. Wissel eens van plek met elkaar aan tafel. Merk je verschil?
  • Geef aan wat je wél verstaan hebt! Op deze manier hoeft de ander alleen aan te vullen welke delen jij niet verstaan hebt.   

Thuis doen wij weleens een spelletje aan tafel. Een woord zeggen zonder geluid, en dan raden. Maar gelukkig zijn er nog veel meer manieren om te oefenen!

Wil je direct aan de slag? Dat kan op spraakafzienoefenen.nl. Je kunt zelfstandig oefenen en in totaal bevat het oefenprogramma meer dan 1200 opdrachten! Je krijgt meteen te zien of je antwoord goed of fout was! Leuk voor zowel horenden als slechthorenden! De website is opgezet door twee logopedisten die zelf veel kennis en ervaring hebben! Zelf oefende ik hier ook mee. Het hielp mij om meer zelfvertrouwen te krijgen. Ik bleek veel meer woorden te kennen dan ik in eerste instantie dacht. Ik oefen nu bewust in gesprekken door de focus meer op de mond van de ander te leggen. Oefenen helpt, daarnaast heeft het mij meer mogelijkheden geboden. Ik ben mij ervan bewust dat ik niet alleen afhankelijk van geluid ben maar meer manieren heb om de ander te kunnen verstaan!

Daarnaast is het goed om te kijken wat een logopedist hierin voor jou kan betekenen. Zo zijn er trainingen spraakafzien, is er de mogelijkheid om aan de hand van jouw audiogram af te lezen met welke klanken jij moeite hebt en kan een logopedist met ervaring in het geven van trainingen spraakafzien individuele ondersteuning bieden. Dit is ook iets waar je mensen uit jouw omgeving bij kunt betrekken. De website is ook leuk om voor mee te oefenen wanneer je niet slechthorend bent.

Heb jij nog tips of ideeën, deel ze hieronder, wellicht heeft een ander er iets aan.


Reacties

Er zijn 3 reacties Bekijk

Ton Boots

Ik wilde even in het algemeen op doofheid reageren.
ik ben 80 plus engebarentaal is voor mij onbegrijpelijk ik moet mensen zien praten en daarmee kom ik een heel stuk.
Maar als je tegenwoordig de Nederlansdse nieuwsdiens wilt volgen (soms met gebarentaa fijn voor die mensen) maar als je aangewezen bent op ondertiteling is het in Nederland Nul..en daarbij waar is de nieuwsdienst gebleven . het zijn enkel korte mededelingen. ..Ik kijk van Nederlandse nieuwsdienst naar de Belgische dat samen geeft me info maar Nederland schaam je voor die zeer minimale korte nieusuitzendingen.Waar zijn de nieuwsberichten van 15-20-30 minuten .enkel fliten en klaar u kunt verder lezen op een of andere site op de computer.
ik hoop dat we weer de lange nieuws uitzendingen krijgen met uitgebreid wat er hier en in de wereld speelt
met dank en een gezonde groet ton boots

Beantwoord
Cock Koopman

Graag wil ik binnenkort, b.v. na de zomervakantie proberen spraakafzien te gaan oefenen. Ik denk dat het leuk en motiverend is om dat samen met een andere slechthorende te doen. Hoe precies, kunnen we nog uitzoeken .

Beantwoord
SC

Best een verrassing dat je nog nooit van spraakafzien/liplezen gehoord hebt. Voor mij valt vrij vaak aan de handbeweging voor het gezicht af te leiden dat er verondersteld wordt dat ik het kan. Een mooi weer spelende chef vertelde me een keer dat er ook gebarentaal was. Die had dus geen flauw idee waar hij het over had. Was wel lachen: ik zei dat als hij op les ging, ik ook zou gaan, maar het was toen meteen van de baan.

Voor spraakafzien bij een logopediste zijn de regels misschien veranderd. In de jaren 80 en 90 kon je alleen komen als je elke week met een vaste oefenpartner kwam en daarna samen het geleerde oefenden.

Het helpt natuurlijk om over verbale taalvaardigheid te beschikken incl een uitgebreide woordenschat, goede ogen en gewend te zijn aan Standaard Nederlands. Voor dialectregio’s lijkt het me een stuk lastiger.

Beantwoord

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Doof.nl maakt gebruik van cookies.

We gebruiken noodzakelijke cookies om onze website goed te laten werken.

Met jouw toestemming plaatsen wij statistische cookies die worden gebruikt om de website te testen en te verbeteren. De gegevens die we verzamelen zijn altijd anoniem.

Als je marketingcookies accepteert, wordt bij het afspelen van video's die wij via YouTube op onze site plaatsen informatie over jouw gebruik van onze site gedeeld met YouTube, voor social media, adverteren en analyse.

Lees meer

Noodzakelijke cookies helpen een website bruikbaarder te maken, door basisfuncties als paginanavigatie en toegang tot beveiligde gedeelten van de website mogelijk te maken. Zonder deze cookies kan de website niet naar behoren werken.

Lees meer

Statistische cookies helpen eigenaren van websites begrijpen hoe bezoekers hun website gebruiken, door anoniem gegevens te verzamelen en te rapporteren.

Lees meer

Onze website maakt zelf geen gebruik van marketingcookies. Bij het afspelen van video's die wij via YouTube op onze site plaatsen, worden wel marketingcookies geinstalleerd. Je kunt deze marketingcookies uitzetten, maar dan kun je de video's mogelijk niet meer afspelen.