Aansluiting: horen, oefenen en langzaam vertrouwen krijgen

Rob Hartman is 78 jaar als hij de keuze maakt voor een cochleair implantaat (CI). De operatie is achter de rug. Nu is het wachten op de aansluiting. Wat zal hij kunnen horen?

En dan is het zover, een kleine drie weken na de operatie (red.: lees hiervoor deel twee van dit drieluik) is de dag van de aansluiting. Vandaag krijg ik mijn processor, het uitwendige deel van het cochleair implantaat. Zonder processor hoor ik niets met mijn rechteroor. De processor vangt de geluiden op, waarna het implantaat – het deel dat in mijn hoofd zit – de geluiden omzet in elektrische pulsjes die mijn hersenen weer kunnen verwerken.

Samen met mijn vrouw Henny reis ik naar het ziekenhuis. Eenmaal in de wachtkamer ben ik behoorlijk zenuwachtig. Zal ik wat kunnen horen? Gelukkig hoeven we niet lang te wachten, want daar is mijn audioloog al. We kletsen even en ze vraagt wat ik van de aansluiting verwacht. Ik geef aan dat ik niet weet wat me te wachten staat. De audioloog is eerlijk: zij weet ook niet hoe het zal gaan. Elke aansluiting is anders. Soms hoort iemand meteen geluid, soms duurt het weken. Die onzekerheid hoort erbij.
Mijn grijze processor wordt gekoppeld aan de computer voor de eerste afregeling. De audioloog laat me verschillende tonen horen om te kunnen bepalen hoe het CI ingesteld moet worden. Als dat klaar is, mag ik de processor op mijn oor zetten en de spoel met de magneet vastklikken op mijn hoofd. Het is even zoeken naar de juiste plek en dan… dan komt het eerste geluid binnen.

Het eerste dat ik hoor is de stem van de audioloog. En ik versta haar. Niet vaag, niet ongeveer – nee, ik versta haar heel duidelijk. Ik herhaal haar woorden. Ze kijkt niet verbaasd, maar wel tevreden. Ik ben zelf compleet overdonderd. Dit had ik niet durven hopen.

Henny zegt: ‘Kun je mij ook verstaan?’ Vlekkeloos. ‘Klinkt mijn stem nu anders?’ Nee, haar stem klinkt vertrouwd. Precies zoals ik die al 61 jaar en 30 dagen ken. Het maakt me emotioneel. Ik wist niet wat ik moest verwachten, maar dit had ik zeker niet verwacht. Niet zo snel. Het is niet alleen horen; het is herkennen.

We lopen door het ziekenhuis om te wennen. Ik hoor geluiden waarvan ik vergeten was dat ze bestonden. De lift. Stemmen op de gang. Stromend water. Mijn eigen ‘gezeik’ op de wc. Buiten hoor ik een tram aan het geluid van staal op staal. Thuis slaat de klok. Helder. Vol. Rijk. Het voelt alsof er een sluier is weggetrokken. Henny zegt dat ik zelf zachter praat, zoals vroeger. En ook Henny praat veel zachter, met haar normale stemgeluid.

De euforie is groot, maar niet alles is direct rozengeur en maneschijn. Henny en ik oefenen veel samen. Henny leest woorden voor en ik moet ze herhalen. Niet altijd even makkelijk, want onderscheid maar eens piet – lied – ziet – riet of bad – dat – gat – zat. Geen probleem als je de context van een zin hebt, maar zonder die context behoorlijk uitdagend. En als het niet lukt, ligt dat dan aan mijn gehoor of aan haar uitspraak? Henny vindt natuurlijk het eerste, terwijl ik voor het tweede pleit.

Langzaam merk ik vooruitgang. Gesprekken in kleine groepen lukken weer. Met vier mensen gaat het goed, met acht wordt het uitdagender, maar blijkt het niet onmogelijk. Ik doe weer mee. Mensen die ik jarenlang niet meer verstond, hoor ik opnieuw. Dat zijn momenten van pure winst.

Het blijft een uitdaging om de stemmen op tv te verstaan, maar met een klein hulpmiddel – de Audiolink – kan ik ook die stemmen probleemloos volgen. En ook andere talen kan ik weer goed verstaan. Dat blijkt ook als we weer op cruise zijn.

Muziek blijft lastig. Klassiek en opera mis ik, maar ik wist dat dit een reëel risico was. Dit gemis wordt echter ruimschoots gecompenseerd, want ik kan weer behoorlijk normaal gesprekken voeren met anderen. Ik stel me niet meer terughoudend op. Ik durf weer het woord te nemen. Ik zit zelfs weer een ledenvergadering met meer dan 40 personen voor. En ja, natuurlijk blijf ik onder bepaalde omstandigheden slechthorend, maar ik ben ook al 78 jaar.

De weg naar een cochleair implantaat is lang en intensief. Het is belangrijk om je verwachtingen niet te hoog te leggen, om teleurstellingen te voorkomen. Alles wat boven die verwachting uitkomt, is meegenomen. Je moet eerlijk zijn tegen jezelf en bereid zijn om te oefenen. Voor mij is de beloning groot: ik kan weer meedoen. Ik voel me een completer mens. En dat voelt als een cadeau.

Meer weten over cochleaire implantatie? MED-EL organiseert regelmatig (online) informatiebijeenkomsten. Kijk op medel.com voor meer informatie.