De bekroonde film Captain Fantastic van Matt Ross – over opvoeden en opgroeien buiten de lijntjes – is door Het Nationale Theater bewerkt tot theatervoorstelling. In vijf steden krijgt die een inclusieve dimensie: dove acteur Boaz Blume staat op het podium en maakt de voorstelling toegankelijk in de Nederlandse Gebarentaal (NGT).

Geen tolk aan de zijkant van het podium, maar gebarentaal geïntegreerd in het spel. Daardoor is NGT geen toevoeging, maar een volwaardig onderdeel van de voorstelling. Voor dove bezoekers betekent dit dat zij niet hoeven te schakelen tussen spel en tolk, maar het verhaal direct kunnen volgen in hun eigen taal. Daarnaast is er boventiteling aanwezig.

‘Ik sta echt tussen de andere acteurs’

Boaz is niet ingehuurd als tolk, maar als acteur: ‘Ik sta echt tussen de andere acteurs op het podium. Ik vertaal hun teksten en liedjes en heb ondertussen ook een eigen rol. We zijn nu volop aan het repeteren en aan het kijken wat werkt om de voorstelling zo toegankelijk mogelijk te maken.’

Dat vraagt ook om het maken van keuzes: ‘Soms gaat een scène zo snel dat verwijzen naar de boventiteling beter is, dan alles letterlijk vertalen. Maar de andere acteurs gebruiken ook gebaren in hun spel, wat hun spel per definitie toegankelijker maakt. Ze hebben een gebarenworkshop van TYD gevolgd en ontdekt dat NGT niet alleen functioneel is, maar een artistieke meerwaarde heeft. Het verrijkt hun spel en brengt een nieuwe laag in de voorstelling. Het is geweldig dat het team zo nieuwsgierig is, openstaat voor elkaar en samen zoekt wat het beste werkt. Dat maakt dit proces bijzonder.’

Volgens Boaz laat deze aanpak zien hoe inclusie eruit kan zien als je het serieus neemt: ‘Dit is niet “even toegankelijk maken”. Dit is inclusie. Niet weggestopt aan de zijkant, maar een dove acteur op het toneel en NGT als onderdeel van de voorstelling. Ik hoop dat veel andere theaters en theatermakers dit voorbeeld zullen volgen.’

Boaz tussen de acteurs op het podium bij een van de repetities.

Een rolmodel op het podium

De impact hiervan gaat verder dan alleen toegankelijkheid. ‘Hoe bijzonder is het voor dove kinderen om een dove acteur op het podium te zien? Om te denken: dat kan ik later ook! Ik had graag dit soort rolmodellen gehad.’

Ook voor horende bezoekers voegt NGT iets toe, benadrukt hij: ‘Nederlandse Gebarentaal is mijn moedertaal. Het is een rijke, visuele taal. In mijn mimiek en beweging zie je de intonatie van mijn gebaren. Dat geeft een extra laag aan de voorstelling. Ik denk dat het een verrijking is van de theaterervaring.’

Leven buiten de maatschappij

In deze theaterversie van de bekende film volgen we vader Ben en zijn kinderen Bo (17), Rellian (14), Vesper (11) en Zasj (7). Ze leven diep in het bos, waar ze leren hoe je in de natuur kunt overleven én hoe je kritisch blijft nadenken: welke planten kun je eten, hoe vang je een konijn en wat zijn de principes van de grondwet en kwantumtheorie?

Als ze horen dat hun moeder is overleden, keren ze voor haar begrafenis terug naar de stad. Daar worden ze geconfronteerd met een wereld vol rare gebruiken en vreemde dingen: van smartphones tot cola en hotdogs. Hun oma eist dat de kinderen bij haar komen wonen. Maar het gezin vecht om bij elkaar te blijven.

Regisseur Nina Spijkers vertelt hierover:

Captain Fantastic is een eigenzinnige familievoorstelling voor iedereen vanaf acht jaar. Binnen het gezin wordt geen enkel thema geschuwd. Onderwerpen zoals seksualiteit en (zelf)doding worden open besproken, maar niet expliciet getoond in de voorstelling.

Speeldata met NGT

De voorstellingen met NGT en boventiteling zijn te zien in:

• Haarlem – woensdagmiddag 4 maart
• Utrecht – zondagmiddag 22 maart
• Rotterdam – donderdag 2 april
• Zwolle – zaterdagmiddag 25 april
• Den Haag – vrijdag 1 mei

Reserveer op tijd via hnt.nl/captain

HNTonbeperkt

Het Nationale Theater maakt met HNTonbeperkt theater toegankelijk voor mensen met een beperking: voor doven en slechthorenden, voor blinden en slechtzienden en voor mensen met hoge prikkelgevoeligheid. Dat gebeurt onder meer met gebaren- en schrijftolken, audiodescriptie, meet & feels, slimme brillen en een prikkelarme ontvangst. Een beperking – zichtbaar of onzichtbaar – hoeft geen belemmering te zijn om naar het theater te komen. Op hun website geeft Het Nationale Theater meer uitleg over HNTonbeperkt.

_{Foto’s: Bowie Verschuuren en Francine van der Wansem}