Er is maar weinig ondertiteling voor doven en slechthorenden (ODS) bij Nederlands gesproken televisieprogramma’s, films en streamingdiensten. Daardoor zijn deze niet toegankelijk voor mensen met een auditieve beperking. Vooral commerciële zenders en streamingdiensten hebben weinig ondertiteling voor doven en slechthorenden. Ieder(in), de belangenvereniging voor mensen met een beperking, vindt dat het tijd is voor actie.

Televisieprogramma’s, films en streamingdiensten die Nederlands gesproken zijn, zijn niet volledig toegankelijk voor de 1,5 miljoen doven en slechthorenden in Nederland, staat in onder andere een artikel van de NOS. Vijftien jaar geleden zijn er minimumnormen gemaakt voor ondertiteling van Nederlandse tv (via Teletekstpagina 888), maar die normen zijn daarna nooit meer verhoogd. Vooral op de commerciële zenders zoals RTL4, RTL5, SBS6 en Veronica ontbreekt deze ondertiteling vaak. Voor ondertiteling van films en series op streamingdiensten zoals Netflix, Videoland en HBO Max, zijn er niet eens normen. Daarom vindt belangenvereniging Ieder(in) dat er wettelijke regels moeten komen voor deze media.

Wat is ondertiteling voor doven en slechthorenden (ODS)?

Er is ‘gewone’ ondertiteling en ondertiteling voor doven en slechthorenden (ODS). Wat is het verschil? In het artikel van de NOS staat:Gewone’ ondertiteling is bedoeld voor horenden. Meestal mensen die Engels of een andere vreemde taal niet of onvoldoende verstaan. Deze vorm van ondertiteling toont alleen de gesproken inhoud. Bij ondertiteling voor doven en slechthorenden worden ook de audio-effecten, de muziek en omgevingsgeluiden aangeduid, zoals: ‘Mobiele telefoon gaat af’, of: ‘Dreigende muziek’. Dat is essentieel voor de beleving van mensen met een gehoorbeperking. ODS is op tv-zenders beschikbaar via Teletekst-pagina 888. Ook miljoenen anderen maken daar gebruik van, bijvoorbeeld in de sportschool of als er in huis veel lawaai is.

NPO is de uitzondering

De NPO heeft wel zelf richtlijnen opgesteld. NPO is de Nederlandse Publieke Omroep, waar je NPO1, NPO2 en NPO3 kunt kijken. In de richtlijnen staat waaraan goede ondertitels voor doven en slechthorenden moeten voldoen. Ruim 99 procent van het aanbod van de NPO voldoet aan die richtlijnen. De 0,9 procent van de uitzendingen die geen ondertiteling hadden, kwam door onverwachte gebeurtenissen, verteld een woordvoerder in het artikel: ‘Zoals een redacteur […] die zich om 6 uur ’s morgens ziek meldt, waardoor er iemand anders moet worden opgeroepen en het eerste Journaal mist.’

Hoe gaat het bij de andere tv-zenders en streamingdiensten? Waarom is ondertiteling voor doven en slechthorenden zo belangrijk? Lees het in het artikel van de NOS:

• Ondertiteling voor slechthorenden ontbreekt vaak: ‘Vorm van uitsluiting’