Het begint vaak ’s nachts. Een lage, constante brom die net niet hard genoeg is om de buren wakker te maken, maar wél hard genoeg om u uit uw slaap te houden. U loopt door het huis, probeert te achterhalen waar het vandaan komt. Het stopt als de warmtepomp van de buren uitschakelt. En begint weer zodra hij aanslaat.

Als u dit herkent, bent u niet de enige. Het aantal klachten over warmtepompgeluid neemt in Nederland snel toe. Vorig jaar werden ruim 400.000 warmtepompen en airco’s geïnstalleerd. De buitenunits van deze apparaten produceren een bromtoon die doorgaans tussen de 50 en 200 Hz ligt: laagfrequent geluid.

Waarom laagfrequent geluid zo hinderlijk is

Laagfrequent geluid gedraagt zich anders dan hoge tonen. Het dringt makkelijker door muren en ramen heen, want lage frequenties zijn moeilijker te isoleren dan hoge. Een schutting of dun muurtje dat hoge tonen tegenhoudt, laat lage tonen vrijwel ongehinderd door. Daarnaast is laagfrequent geluid moeilijker te lokaliseren. U hoort het, u voelt het soms zelfs, maar u kunt niet precies aanwijzen waar het vandaan komt. Dat maakt het extra frustrerend.

Voor mensen met geluidsgevoeligheid of hyperacusis is het effect nog sterker. De drempel waarbij geluid als hinderlijk wordt ervaren ligt lager, en een constante bromtoon kan het dagelijks functioneren ernstig belemmeren. Slaapverstoring, concentratieproblemen, stress en verergering van tinnitus zijn veel voorkomende gevolgen.

De normen en het probleem met de standaardmeting

De wettelijke grenswaarde voor warmtepompen bij aangrenzende woningen is 40 dB(A) op de erfgrens. Dat klinkt laag, maar er zit een addertje onder het gras. De A-weging in dB(A) filtert lage frequenties gedeeltelijk weg. Een warmtepomp die op papier voldoet aan de 40 dB(A) norm, kan op de lage frequenties toch aanzienlijke hinder veroorzaken.

Daar komt de tonale toeslag bij. Vrijwel elke warmtepomp produceert een hoorbare bromtoon door de draaiende compressor. Als een meting deze bromtoon vaststelt, wordt 5 tot 6 dB opgeteld bij het gemeten geluidsniveau. De effectieve grens daalt dan naar 34 tot 35 dB(A). Op korte afstand, twee tot drie meter in een rijtjeshuis, haalt de meerderheid van de buitenunits dat niet.

Voor wie ernstige hinder ervaart van laagfrequent geluid kan een speciale meting nodig zijn: een meting in smalle frequentiebanden (tertsbanden) tot 20 Hz, getoetst aan de NSG- richtlijn. Deze meting gaat verder dan de standaard dB(A)-meting en brengt de lage frequenties in kaart die de A-weging onderdrukt.

Wat u kunt doen

Stap 1: leg de overlast vast. Noteer wanneer u de bromtoon hoort, hoe lang het duurt en wat het effect is op uw dagelijks leven. Hoe specifieker, hoe sterker uw dossier.

Stap 2: ga in gesprek met de eigenaar van de warmtepomp. Vaak weten zij niet dat het apparaat hoorbaar is bij de buren, en al helemaal niet dat er wettelijke normen gelden.

Stap 3: meld de overlast bij de gemeente. De gemeente kan handhaven als de geluidsnorm wordt overschreden. Bij uw melding helpt het als u kunt aangeven dat het om een bromtoon gaat (tonaal geluid), want dat verlaagt de effectieve norm.

Stap 4: laat een onafhankelijke geluidsmeting uitvoeren. Een professionele meting conform de geldende normen legt objectief vast of de warmtepomp de grenswaarde overschrijdt. Het rapport is bruikbaar bij de gemeente, de rechter en de huurcommissie. De kosten van een meting bedragen 1.500 tot 2.500 euro. Veel rechtsbijstandsverzekeringen (DAS, Achmea, ARAG) vergoeden deze kosten geheel of gedeeltelijk bij een geschil.

Stap 5: dring aan op maatregelen. Een geluidswerende omkasting rond de buitenunit kan het geluidsniveau met 10 tot 15 dB verlagen. Trillingdempers onder de unit voorkomen dat de bromtoon via de constructie het gebouw in wordt geleid. En een nachtstand verlaagt het toerental en daarmee het geluidsniveau met 3 tot 6 dB.

Over KGI Groep

KGI Groep (Kenniscentrum Geluidsisolatie) is een onafhankelijk akoestisch adviesbureau aan de Keizersgracht in Amsterdam, actief sinds 1994. Wij voeren geluidsmetingen uit met klasse 1 meetapparatuur (Svantek) die metingen tot 20 Hz ondersteunt. Onze rapporten zijn juridisch bruikbaar bij de rechter, de huurcommissie en de gemeente. Heeft u last van een brommende warmtepomp of airco? Het eerste adviesgesprek is gratis. Bel 020 808 70 90 of kijk op www.kgigroep.nl.

Dit artikel is geschreven door Lucas Keizer, akoestisch adviseur KGI Groep (Kenniscentrum Geluidsisolatie)