Doven en slechthorenden kunnen gewoon autorijden

17-09-2016 algemeen

Op onze redactie kregen we onlangs een vraag over doofheid en autorijden. Een moeder van een dove zoon vroeg zich af of haar zoon autorijlessen mocht volgen. Veel mensen vragen zich af hoe het precies zit. De redactie heeft het uitgezocht en op een rijtje gezet.

Dove en slechthorende mensen mogen en kunnen gewoon alle rijbewijzen halen die er bestaan. Van auto tot motor, alles is mogelijk. Er zijn geen aparte eisen voor deze groep mensen. De reguliere regels gelden ook voor hen. Het enige wat anders is, is dat dove bestuurders signalen niet kunnen horen. Daardoor gebruiken zij hun gezichtsvermogen en gevoel meer. Doofheid en slechthorendheid heeft hoe dan ook geen invloed op de verkeersdeelname.

Rijles
Autorijden begint met rijlessen. In Nederland zijn er tal van rijscholen. Iedereen heeft de vrije keus om zelf een rijschool te kiezen. Elke rijschool mag doven en slechthorenden rijles geven.  Er zijn enkele rijscholen die zich hebben verdiept in het lesgeven aan doven en slechthorenden. Zo hebben Bram’s rijschool en autorijschool Rob Moggré ervaring in het lesgeven aan deze doelgroep. Rob: ’Enkele jaren geleden heb ik voor het eerst les gegeven aan een doof persoon. Samen met een tolk gebarentaal heb ik een plan van aanpak opgezet en ben ik samen met de dove leerling aan de slag gegaan.’
Bram: ‘Door contact met diverse instanties en belangenorganisaties voor doven heb ik ervaringen uitgewisseld en informatie ingewonnen. Vervolgens heb ik een aangepast lesprogramma gemaakt.’

Aangepaste rijles
Zowel Rob als Bram maken de les visueel door tekeningen te maken of dingen op te schrijven. Bram: ‘Voor de les heb ik, als dat nodig is vooraf, even contact via WhatsApp om te vertellen wat we de komende les gaan doen. Dit scheelt uitleg in de les waardoor de lessen efficiënter verloopt. Tijdens de les gebruik ik meerdere eigen hulpmiddelen.
Verder vraag ik aan de leerling wat hun behoefte is en wat de leerling prettig vindt. Alleen dan kan je de juiste aanpak vinden. Door dat te vragen verdiep ik me in de dove of slechthorende leerling.’
Rob: ‘Ik heb zelf een schema ontworpen met korte, krachtige en duidelijke opdrachten. Tijdens het rijden wijs ik dan op het schema aan wat ik op dat moment wil zien, of waar we naartoe gaan.’ 

Gebaren en rijles
Bram: ‘Gedurende de lessen ontdekte ik dat ik met korte gebaren instructie kon geven tijdens het rijden. Ik heb van mijn eerste leerling de belangrijkste gebaren voor het uitoefenen van mijn vak geleerd. Met de tijd heb ik zelf boeken over gebarentaal aangeschaft en er zijn genoeg filmpjes op internet te vinden.
Rob: ‘Een tolk Gebarentaal heeft mij verschillende korte gebaren aangeleerd. Als ik uitleg geef, gaan we stilstaan. Zelf beheers ik niet de hele Nederlandse Gebarentaal. Voor uitleg in Gebarentaal kan de leerling altijd een tolk meenemen. ’

Theorie
Het theoretische deel van rijexamens is een kwestie van lezen en leren. Voor doven is lezen niet altijd even makkelijk aangezien Nederlands niet hun moedertaal is. Dat kan het leren van de theorie lastig maken. Een gedeelte van de theorie bestaat uit afbeeldingen. Zoals de verkeersborden en voorrangssituaties. Ook zijn er verschillende apps om te oefenen en dvd’s. Dat maakt de leerstof visueel.

Theorie-examen
Na veel leren en oefeningen is het tijd voor het theorie-examen. Dit gebeurt normaal gesproken in groepsverband. Maar doven en slechthorenden mogen ook individueel theorie-examen doen. Tijdens het individueel theorie-examen zit de dove persoon en een medewerker van het CBR apart in een ruimte. Er mag een tolk bij aanwezig zijn die de vragen en antwoorden vertaald van geschreven Nederlands naar gebarentaal. Ook kan het zijn dat de medewerker de vragen en antwoorden voorleest en dat de tolk dat vertaalt. Alleen de rijschool kan het individueel aanvragen. De toeslag voor het individuele examen krijgt de dove of slechthorende leerling achteraf terug van het CBR.

Tolk inzetten
Elk doof persoon heeft recht op dertig tolkuren in leefsfeer per jaar die hij naar eigen keus kan inzetten. Dit zijn leefuren. Kijk voor meer informatie op de website van Tolkcontact. Dove personen kunnen de tolkuren voor leefsituaties inzetten waar zij maar willen. Zo ook tijdens autorijlessen. (Uitgezonderd in het onderwijs en werk gerelateerde situaties. Dat ligt bij UWV). De tolk zit dan achterin de auto en zal alles vertalen wat er wordt gezegd. In de praktijk wordt de auto eerst aan de kant gezet, omdat de dove leerling niet op de weg kan letten en naar de tolk kan kijken. Zowel tijdens het praktijk als het theorie-examen kan een tolk Gebarentaal worden ingezet. Dit is toegestaan door het CBR. De tolk moet in het register voor tolken gebarentaal staan geregistreerd. Bij het CBR kan er gevraagd worden naar het legitimatiebewijs van de tolk.  

Praktijk examen
Rob: ‘Het praktijkexamen verloopt hetzelfde als iedereen. Bij het aanvragen hoef ik niet te melden dat de leerling doof is, omdat het niet als een beperking wordt gezien. Bij de voor en nabespreking van het examen mag een tolk aanwezig zijn. Tijdens de rit gaat er vaak geen tolk mee.’
Persvoorlichter van het CBR Nathalie Dingeldein legt uit hoe het praktijkexamen er voor doven en slechthorenden uitziet. ‘Het praktijkexamen voor een dove kandidaat is een gewoon examen. Er mag een tolk Gebarentaal meerijden, maar dit komt in de praktijk niet of nauwelijks voor. In de praktijk zien we dat opleiders het CBR vooraf informeren dat de kandidaat doof of slechthorend is. Er zijn geen examinatoren gespecialiseerd in de doelgroep doven en slechthorenden. De examens met mensen die doof of slechthorend zijn, verlopen over het algemeen zonder extra inspanning van een examinator gewoon goed.’ 

 


Reacties

Er zijn nog geen reacties Reageer

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Gerelateerde artikelen