Als je een gehoortest doet, ontvang je na afloop een audiogram waar je keurig kunt aflezen hoeveel gehoorverlies je hebt. De audioloog of kno-arts vertelt je de diagnose en je kunt weer naar buiten. ‘Maar dan begint het pas’, zegt logopedist en coach Caroline van Daelen. Ze begeleidt kinderen en volwassenen met een verminderd gehoor. ‘Slechthorendheid heeft een grote impact op je dagelijks leven, maar niemand vertelt je hoe je ermee om moet gaan.’

‘Ik had vroeger een ernstig slechthorende tante,’ zegt Caroline in haar praktijk in Gouda, ‘en ik weet nog dat ze bij familiebijeenkomsten altijd druk aan het helpen was in de keuken. We vonden dat heel lief van haar, maar hadden niet in de gaten dat ze dat vooral deed zodat ze niet hoefde te luisteren en praten met mensen. Want dat lukte haar niet omdat ze niets verstond in een groep waar veel mensen door elkaar spraken. Toen ik de reden van haar gedrag ging beseffen, werd ik erg gegrepen door haar situatie en ik wist als kind al dat ik hier later iets mee wilde doen.’

Eyeopener

Caroline startte haar carrière als logopedist bij een audiologisch centrum en ontdekte al snel dat gehoorverlies veel meer omvat dan alleen maar minder goed kunnen horen. ‘We hielden voorlichtingsbijeenkomsten met aansluitend een gratis gehooronderzoek en daar kwamen veel mensen op af. Ze brachten allemaal een eigen verhaal mee. Vaak kwam iemand omdat het “van zijn vrouw moest”. Ik besefte dat slechthorendheid niet alleen de persoon zelf treft, maar ook de partner. Dat ook de partner van een slechthorende of plotsdove zich eenzaam of onbegrepen kan voelen door het verminderde gehoor van de ander was voor mij een eyeopener. ‘

Ze zag steeds vaker hoe slechthorendheid voor relatieproblemen kan zorgen. ‘Slechthorendheid heb je samen. Een van mijn cliënten die door chemotherapie slechthorend was geworden zei een keer: “Nu heb ik kanker, maar ik vind het vooral erg dat ik slecht hoor, want we kunnen niet meer communiceren.” Maar voor de ander is het ook lastig. Want de horende partner kan bijvoorbeeld niet makkelijk meer spontaan iets zeggen. Zijn vrouw had me opgebeld en zei dat ik hem moest leren spraakafzien omdat ze haar huwelijk anders niet meer zag zitten. Dat vond ik heel heftig.’

Dagelijkse communicatieproblemen op basis van jouw audiogram

Ze begint elk behandel- of coachtraject door eerst samen naar jouw audiogram te kijken en uit te leggen wat het gehoorverlies is. Daarna verklaart ze de dagelijkse problemen die jij ervaart in de communicatie vanuit dit verlies. ‘Mensen kennen hun eigen gehoorverlies vaak niet en weten niet wat dit betekent voor de communicatie in het dagelijks leven. Elk gehoorverlies is anders en dat maakt het soms lastig om te begrijpen. De partner, vriend of collega denkt dan: ja, maar je hóórt het toch? Maar horen is iets anders dan verstaan. Bepaalde toonhoogten worden niet meer gehoord. Je hoort dat iemand praat, maar verstaat niet meer wat hij of zij zegt. En als we dat dan met elkaar bespreken, zie je dat er al iets verandert in wederzijds begrip en erkenning.’

Omgaan met slechthorendheid

Caroline begeleidt nu een jonge moeder die zich langzaam maar zeker steeds meer begon terug te trekken. Ze vertelde dat ze op het schoolplein in een hoekje ging staan om maar niet aangesproken te worden. Bang om de andere ouders niet te verstaan en een verkeerde reactie te geven. ‘Ik zeg altijd: vertel anderen dat je niet goed hoort. Je mág slechthorend zijn. Ga het zeggen zodat je een ‘fout’ mag maken. En je zult zien dat de reacties meevallen. Als je het uit de weg gaat, door contact te vermijden word je uiteindelijk eenzaam en dat is zonde.’ 

Zelfmanagement

‘Het is belangrijk dat je weet wat je zelf kan doen en leert wat je nodig hebt. Er zijn natuurlijk standaardlijstjes met algemene regels, dat iemand jou moet aankijken als hij tegen je praat, bijvoorbeeld. Maar ik kijk vooral naar wat bij iemand persoonlijk past. Eerst uitzoeken wat je gehoorverlies precies is en wat je nodig hebt om deel te kunnen nemen aan een gesprek, zodat je beter kunt uitleggen waarom dat zo is. Dus niet alleen zeggen dat je op een bepaalde plek wilt zitten, maar ook uitleggen waarom dat voor jou prettig is in verband met spraakverstaan. Mijn ervaring is, dat als je uitlegt waarom je iets nodig hebt, de ander het ook beter begrijpt en onthoudt. Eigenlijk word je een soort coach voor anderen in de manier waarop ze met jou om moeten gaan. Want een horende heeft geen idee als jij het niet aangeeft.’

‘Uiteindelijk wil iedereen graag gezien en gehoord worden en het geeft mij heel veel voldoening als ik daarin kan bijdragen. Met kennis, inzicht en een luisterend oor. Als iemand door mijn hulp weer meer kwaliteit van leven terugkrijgt, dan krijg ik daar zelf ook energie van. Het voelt eigenlijk niet als werk.’

Communicatietraining en coaching

Loop jij ook tegen bepaalde communicatieproblemen aan door je gehoorverlies? Of vind je het lastig om aan te geven dat je slechthorend bent? Neem dan eens contact op met Caroline van Daelen. Ze geeft communicatietraining, uitleg over jouw audiogram en verklaart hieruit de communicatieproblemen die jij dagelijks ervaart.  Ook begeleid ze je in het leren omgaan met jouw gehoorverlies. Dit kan zowel individueel als met een partner, kind, vriend(in) of op de werkvloer. Haar praktijk is in Gouda, maar ze geeft ook coaching online.

Kijk voor meer informatie op haar website www.logopediepraktijkvandaelen.nl