Een jaar geleden was er voor het eerst een tolk Nederlandse Gebarentaal aanwezig bij een persconferentie van de Rijksoverheid. Wij keken (toen nog op kantoor) met een aantal collega’s en deden een klein vreugdedansje toen de gebarentolk in beeld stapte. Voor iedereen is er in het afgelopen jaar ongekend veel veranderd, wat betekende het coronajaar voor doven en slechthorenden?

Het is nu bijna niet meer voor te stellen dat er géén gebarentolk naast premier Rutte staat, maar iedereen zal zich die eerste persconferentie met gebarentolk van vorig jaar vast nog wel herinneren. Niet lang daarna ging een filmpje viraal waarin gebarentolk Irma Sluis het woord hamsteren vertolkte. Daarna ging het snel. Er kwam steeds meer aandacht voor de gebarentolk, zelfs de opleiding tot Tolk Nederlandse Gebarentaal van de Hogeschool Utrecht kreeg meer aanmeldingen dan ooit dankzij het ‘Irma-effect’.

Waar is de gebarentolk?

Het had wat voeten in de aarde. Want hoewel dit een positieve ontwikkeling was, kwam het voor veel dove en slechthorende Nederlanders wel te laat. Er waren immers al meerdere belangrijke persconferenties over het coronavirus geweest waarbij geen gebarentolk aanwezig was. Het belang van toegankelijke (crisis)communicatie leefde dus nog niet bij iedereen. En daarom liep de dove Machiel Ouwerkerk uit protest tijdens een uitzending van het NOS Journaal in beeld achter een verslaggever met een protestbord met de tekst: ‘Waar is de gebarentolk voor doven tijdens crisissituaties?’

Live ondertiteling bij online vergaderingen

We gingen massaal gingen thuiswerken als gevolg van corona. Maar het was nogal een uitdaging om online met meerdere mensen te vergaderen, want hoe kunnen de slechthorende collega’s goed volgen wat er wordt gezegd? Er ontstonden links en rechts allerlei initiatieven om het makkelijker te maken om een tolk op afstand in te zetten, of een schrijftolk te laten deelnemen aan vergaderingen. En met de nieuwe tool Text on Tap, kon live ondertiteling gestreamd worden.

Mondmaskers met venster

En toen kwam daar ineens de mondmaskerplicht. Voor veel doven en slechthorenden een doorn in het oog. Want plotseling verdween het mondbeeld en konden we niet meer liplezen of spraakafzien. Maar ook daar kwamen oplossingen voor. Plastic mondkapjes of mondmaskers met venster waren niet aan te slepen. Sommige mensen doken zelf achter de naaimachine om met doorzichtige mondmaskers aan de slag te gaan. Hoe dan ook werden steeds meer mensen eenzaam door de mondmaskers. Maar gelukkig mag je als je doof of slechthorend bent, aan iemand vragen of hij zijn mondkapje voor jou naar beneden doet zodat jij kunt liplezen. Erg prettig in winkels of andere publieke ruimten.

Steeds vaker gebarentolken

We zijn er nog niet maar we gaan hoe dan ook steeds vaker een gebarentolk zien op de landelijke televisie. In aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen zond de NPO de verkiezingsdebatten uit mét gebarentolk. Daarnaast heeft de NPO besloten het NOS Journaal van 20.00 uur te blijven tolken, ook als de coronacrisis achter de rug is. En sinds 1 maart wordt er ook gebarentolk ingezet tijdens de dagelijkse uitzendingen van het NOS Jeugdjournaal om 19.00 uur op NPO 3.

Erkenning NGT

Er is zoveel gebeurd, dat je bijna het meest historische moment van het jaar of misschien wel van de eeuw zou vergeten. En hoewel het niet iets met corona te maken heeft, kunnen we het onmogelijk niet benoemen: de officiële erkenning van de Nederlandse Gebarentaal.

Wat was jouw bijzonderste moment van dit coronajaar?