Beste redactie, laatst had ik het met een vriend over de doventolken bij de persconferenties over corona. Mijn vriend zei toen dat hij gehoord had dat dove mensen niet blij zijn als je het woord ‘doventolk’ gebruikt. Waarom is dat? En hoe moet ik mensen als Irma Sluis dan wel noemen?

Wat goed dat je dit vraagt! De belangrijkste reden waarom je beter geen ‘doventolk’ kunt zeggen, is dat de tolk er niet alleen is voor dove mensen. Als een dove en een horende persoon met elkaar praten, hebben ze allebei de tolk nodig om elkaar te begrijpen. De tolk vertaalt wat de dove persoon zegt naar gesproken taal. En wat de horende persoon zegt, wordt vertaald naar gebarentaal.

Daarnaast hebben we het ook niet over een Fransentolk of een Chinezentolk, maar een tolk Frans of een tolk Chinees. We noemen tolken altijd naar de taal die ze vertalen, en niet naar de gebruikers van die taal. Nederlandse Gebarentaal is een officieel erkende taal in Nederland, dus is het logisch om die taal te noemen.

Tot slot is het zo dat gebarentaal niet alleen voor en door doven wordt gebruikt. Ook voor mensen die slechthorend zijn, mensen met bijvoorbeeld het Syndroom van Down of een autismespectrumstoornis (ASS), of mensen die om een andere reden niet kunnen praten, is het gebruik van gebarentaal soms prettig.

Wat is het juiste woord?

Wat je dan wel moet zeggen? Het is al een stuk beter als je ‘gebarentolk’ gebruikt om naar Irma Sluis en haar collega’s te verwijzen. Maar het allerbeste is om ’tolk Nederlandse Gebarentaal’ (of afgekort: ’tolk NGT’) te zeggen. Dan gebruik je de naam van de officiële taal waarin de tolk vertaalt.

Overigens bestaan er ook nog dove tolken. Een dove tolk is een tolk die doof is. Voor hem of haar is Nederlandse Gebarentaal vaak de moedertaal. Een dove tolk kan bijvoorbeeld worden ingezet als een doof persoon geen gebarentaal beheerst of een laag taalniveau heeft, of een andere gebarentaal dan de Nederlandse. Er zijn dan vaak meerdere tolken tegelijk aanwezig bij een gesprek. In het theater wordt ook wel eens een dove tolk gebruikt. Er zit dan een horende gebarentolk in het publiek, die tolkt wat er wordt gezegd. De dove tolk, voor wie NGT de moedertaal is, tolkt wat hij ziet in zijn eigen woorden.

Elke maand behandelen we in deze rubriek een vraag van lezer. Heb jij ook een vraag over geluid, gehoor of slechthorendheid? Stel hem aan onze redactie en wie weet behandelen wij jouw vraag volgende maand op Doof.nl!